Waarom AI eerst veilig moet zijn voor je opschaalt

Vooruitstrevende kantoren schakelen snel op het gebied van AI. Niet alleen de grote spelers met innovatieteams, maar juist de adviseurs op de werkvloer die experimenteren met tools als ChatGPT om sneller e-mails te schrijven, documenten samen te vatten of vakinhoudelijke content te dubbelchecken. Het tempo van adoptie is indrukwekkend, maar legt ook een probleem bloot waar nog weinig openlijk over wordt gesproken: de meeste kantoren weten simpelweg niet waar en hoe AI binnen hun organisatie wordt gebruikt.  En als je dat niet weet, hoe houd je dan de controle?

De opkomst van shadow AI

Uit gesprekken met partners en kantooreigenaren blijkt duidelijk dat AI al volop achter de schermen wordt ingezet. Niemand geeft toe dat ze klantendossiers uploaden in ChatGPT, maar iedereen vermoedt dat het gebeurt. Zeker niet met kwade opzet, maar puur omdat het tijd bespaart en direct helpt. 

Het probleem is dat dit soort experimenten plaatsvindt buiten goedgekeurde workflows of databeveiliging om. Zodra gevoelige data wordt gedeeld met een publiek model, of advies wordt gebaseerd op ongecontroleerde AI-output, loop je als kantoor direct risico op compliance-inbreuken, wisselende kwaliteit en reputatieschade.  

Cruciaal hierbij: je kunt niet meer uitleggen hoe een antwoord tot stand is gekomen. Daardoor ben je als kantoor aansprakelijk voor outputs die je zelf niet kunt herleiden. 

Directies reageren vaak door tools simpelweg te blokkeren. Maar laten we eerlijk zijn: dat werkt averechts. Mensen pakken dan gewoon hun telefoon erbij. Als de voordelen zonneklaar zijn, vinden medewerkers altijd wel een weg om de regels heen.

Dit is geen technisch probleem 

Shadow AI toont vooral aan dat het leiderschap nog geen ondersteunde, veilige manier biedt om verantwoord met AI te werken. Adviseurs grijpen naar eigen tools wanneer het kantoor de vraag niet snel genoeg bijbeent. Het is daarmee eerder een culturele en structurele uitdaging dan een technologisch probleem.  
Wil je als kantoor risico's elimineren, dan moet je AI normaliseren. Geef je teams tools die ze wél mogen gebruiken, schep duidelijke kaders over wat acceptabel is en zorg voor guardrails en menselijke controle in plaats van rigide blokkades. Alleen zo haal je AI uit de schaduw en krijg je als kantoor weer volledig inzicht en controle over wat er gebeurt. 

Waar experimenteren een risico wordt 

Experimenteren is gezond. Elk kantoor zou pilots moeten draaien, use cases moeten testen en moeten leren van de praktijk. Maar er ligt een duidelijke grens: zodra AI klantdata, klantcommunicatie of professioneel advies raakt, móét het binnen een gecontroleerde omgeving gebeuren. Op dat moment is AI geen experiment meer, maar een wezenlijk onderdeel van je dienstverlening. En dat vraagt om toezicht.

Uitlegbaarheid als kantelpunt

Hier wordt explainable AI essentieel. Een vlot geformuleerd antwoord is allang niet meer genoeg. Adviseurs moeten exact kunnen zien waar een antwoord vandaan komt, welke data is gebruikt en hoe de redenering is opgebouwd. Daarnaast moet je er blind op kunnen vertrouwen dat elke output voldoet aan de kwaliteitsstandaarden, templates en tone of voice van je kantoor. 

Generieke tools bieden die mate van transparantie simpelweg niet. Daarvoor is een doordacht design nodig en een nauwe samenwerking tussen de bouwers van de technologie en de experts die ermee werken.

Veilige adoptie maakt echte schaalvergroting mogelijk

AI verandert de manier waarop accountants- en advieskantoren werken fundamenteel – en dat is een goede zaak. De echte kans ligt in het neerzetten van een betrouwbaar framework waarin innovatie kan schalen zonder dat het vertrouwen ondermijnt. Wanneer adviseurs ervaren dat AI hun vakkennis versterkt in plaats van vervangt, verdwijnt het schaduwgebruik en ontstaat er een verantwoorde manier van werken. 

Wellicht dacht je voor dit artikel dat strikte AI-governance innovatie vertraagt, maar het tegendeel is waar. Juist als je governance goed regelt, geef je medewerkers het vertrouwen om sneller te schakelen, zonder de angst om fouten te maken.   

Onze co-founder en CEO Joris Van Der Gucht schreef hier recent over voor Consultancy UK. Lees zijn artikel hier.